Janj

Rijeka Janj predstavlja jedan od najljepših prirodnih dragulja jugozapadnog dijela Republike Srpske. Izvire u južnom dijelu opštine Šipovo, oko 13 kilometara od grada, između naselja Strojice i Babići, na nadmorskoj visini od 612 metara. Njen izvor smješten je u dubokom i mračnom kanjonu sa strmim liticama, gdje sunčeva svjetlost gotovo ne dopire, što doprinosi očuvanosti i posebnoj atmosferi ovog prostora. Neposredno nakon izvora rijeka Janj se spaja sa Vaganjskim potokom. Postoji zanimljivo mišljenje da je Vaganjski potok dominantniji svojim tokom i kanjonom i da je Janj njegova pritoka.

Janj teče prema sjeveru u dužini od oko 14–15 kilometara i uliva se u rijeku Plivu kod Šipova. Tokom toka kroz krečnjačke predjele gradi karakteristične kraške oblike, uključujući brojne slapove, vodopade, brzake i virove. Već u gornjem toku rijeka se razliva u više rukavaca, formirajući živopisne vodene cjeline.

Posebnu ljepotu predstavljaju Janjske otoke, krečnjačka dolina duga oko jedan kilometar, gdje se rijeka razgranjuje u mnoštvo potočića i kaskada. Bujna vegetacija, bistra voda i bigrene naslage stvaraju pejzaž izuzetne prirodne vrijednosti.

Kanjon rijeke Janj je zaštićeni prirodni rezervat. Rijeka je izuzetno čista i bogata ribom, naročito pastrmkom i lipljenom, pa je veoma značajna za sportski ribolov, kao i za vodosnabdijevanje lokalnog stanovništva.

Područje Janja ima i razvijen turistički značaj. Do izvora se dolazi isključivo pješke, što privlači ljubitelje prirode i planinarenja, dok su Janjske otoke popularno izletište. Zanimljivo je da Janj, uprkos kratkom toku, mijenja svoj izgled od mirne do brze i pjenušave rijeke, zbog čega se često naziva biserom kraških rijeka.